Rola outplacementu na rynku pracy jest kluczowa – powiedział minister Michał Boni podczas swojego wystąpienia na seminarium programu Praca w Polsce zatytułowanego „Outplacement w dobie kryzysu”, które odbyło się 25 marca 2010 r. W seminarium uczestniczyli przedstawiciele rządu, organizacji pozarządowych, publicznych służb zatrudnienia, agencji zatrudnienia oraz pracodawców.

– Zapraszamy do dyskusji i rozmowy o problematyce outplacementu – powiedziała podczas otwarcia seminarium Ilona Gosk, prezes Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, realizującej program „Praca w Polsce”. Ilona Gosk podkreśliła rolę trzech grup zaproszonych gości będących przedstawicielami instytucji rynku pracy, potencjalnych realizatorów programów outplacementowych, instytucji dysponujących środkami na realizację tych programów, np. urzędów marszałkowskich i Wojewódzkich Urzędów Pracy oraz przedstawicieli pracodawców, którzy ostatecznie decydują o tym, czy oferować swoim zwalnianym pracownikom programy wsparcia. Gosk podkreśliła także chęć promowania outplacementu, tak by nie był on utożsamiany z masowymi zwolnieniami z lat 90-tych.

Zgodny z opinią pani Gosk był Radosław Jasiński, dyrektor programowy Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, dzięki której program „Praca w Polsce” może być realizowany. Jasiński podkreślił, że wypracowana przez lata metodyka outplacementu pozwala dostosowywać go do potrzeb różnych grup zagrożonych utratą pracy, wchodzących na rynek pracy lub bezrobotnych. Metoda dopracowywana od wielu lat staje się standardem, czego wyrazem jest grupa 300 wyszkolonych specjalistów, rosnąca liczba organizacji pozarządowych, które posiadają kompetencje w tej dziedzinie, oraz fakt, że idea outplacementu znalazła swoje odzwierciedlenie w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Outplacement w prawie i praktyce
Tuż po gospodarzach głos zabrała minister Czesława Ostrowska z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, która omówiła zagadnienia outplacementu w świetle ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. – Outplacement to ważne narzędzie. I każde, nie tylko grupowe czy monitorowane zwolnienie, powinno być nim objęte. Udało się objąć programami outplacementowymi już 320 zakładów – chwaliła się minister Ostrowska.

– Jednak kryzys dotknął większej ilości zakładów niż 320 – zauważyła Ilona Gosk – i choć kryzys gospodarczy dotyka nas w relatywnie mniejszym stopniu niż inne kraje, i można zaobserwować oznaki jego mijania, to pracodawcy nie tworzą nowych miejsc pracy, a zwolnienia trwają.

Jakie prognozy dla rynku pracy?
Sytuację na rynku pracy szeroko skomentował minister Michał Boni w swoim wystąpieniu zatytułowanym „Prognozy rynku pracy”. Boni poruszył cztery zagadnienia: fenomeny polskiego rynku pracy, które odróżniają obecny kryzys od tych z początku lat 90-tych; prognozę dla polskiego rynku pracy; rolę outplacementu oraz wyzwania strukturalne, jakie stoją przed Polską. 

W czasie poprzednich kryzysów najpierw rosło bezrobocie kobiet, potem mężczyzn. W momencie gdy rynek pracy łapał oddech, pierwsi zatrudnienie odzyskiwali mężczyźni, a dopiero potem kobiety. – Teraz jest odwrotnie – powiedział Boni – to m.in. wynik przechodzenia gospodarki z produkcji na usługi, w których dominować zaczynają kobiety. Ponadto z 60-procentowego udziału osób pozostających długotrwale bez pracy w strukturze bezrobocia, obecnie zeszliśmy do 30-40 proc. – Młodzi dynamiczniej wkraczają na rynek pracy i, m.in. dzięki zmianom w ustawie emerytalnej, nie wypychamy do bierności zawodowej starszych osób.

Boni prognozuje, że bezrobocie będzie malało w najbliższym czasie. Minister jednakże zakłada, że w czarnym scenariuszu przedsiębiorstwa przyjmą taktykę budowania przewagi konkurencyjnej na redukcji kosztowej dokonywanej poprzez zwolnienia. – Możemy więc być ofiarą własnego sukcesu, gdyż rozwijająca się gospodarka może spowodować wzrost bezrobocia – tłumaczył.
Natomiast jeśli wzrost gospodarczy pozostanie na poziomie ok. 2 proc. to zatrudnienie również się utrzyma, a bezrobocie będzie rosło wolniej.

W obu sytuacjach kluczową rolę odegra wykorzystywanie outplacementu. Projekty outplacementowe zwiększają dynamikę na rynku pracy. Są mniej kosztowne i bardziej efektywne. Programy na rynku pracy powinny być dopasowane do grup odbiorców i zawierać czynnik humanistyczny. Powinny pomagać dopasować się do życia w określonych warunkach. Pora na politykę rynku pracy będącą elementem szerszej polityki rozwoju. Należy zwrócić się w stronę jakości pracy i podnoszenia potencjału do usamodzielniania się, tak by później łatwiej było znaleźć pracę samemu.
Boni do wyzwań strukturalnych zaliczył m.in. dążenie do osiągnięcia 60-procentowego wskaźnika aktywności zawodowej oraz działania skierowane do grup takich jak osoby starsze czy kobiety wracające po urlopach macierzyńskich, którym potrzeba zapewnić różne formy opieki nad dziećmi.

Ważną grupą na rynku pracy jest, w opinii prelegenta, młodzież. Dotykają ja problemy transferu z edukacji na rynek pracy. Problemem jest znalezienie pierwszej pracy, szczególnie w mniejszych miejscowościach. Jak wynika z przytoczonych przez Michała Boniego danych – 60 proc. ofert dla osób wchodzących dopiero na rynek pracy skupia się w Warszawie i w dalszej kolejności w innych dużych miastach. Tu także można wykorzystać techniki znane z metodyki outplacementu przy udrożnieniu ścieżki do zatrudniania młodych osób.

Skąd środki na outplacement?
Wspomniane przez panelistów działania wymagają finansowania, które dostępne jest m.in. ze środków unijnych, szczególnie w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki. Nowe instrumenty oraz problemy w realizacji projektów w działaniu 8.1.2. poświęconych właśnie outplacementowi prezentował dyrektor Paweł Chorąży z Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Chorąży zwrócił uwagę m.in. na problem braku kompleksowości programów outplacementowych. Ich działania były dotąd planowane pod realizatora, a nie potrzeby grupy docelowej np. oferowane były tylko szkolenia lub doradztwo.

Dyskusje w grupach tematycznych
Po panelu ekspertów rozpoczęły się moderowane dyskusje w grupach tematycznych.

Sesję „Dystrybucja i absorpcja środków PO KL przeznaczonych na outplacement. Jak zachęcać do sięgania po środki, jak ułatwić aplikowanie?” moderowała Marzena Chmielewska z Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”, w czym wspierała ją Monika Kwil-Skrzypińska, dyrektorka Dolnośląskiego Wojewódzkiego Urzędu Pracy. Efektem prac grupy są rekomendacje zmian systemowych i prawnych w przyznawaniu środków na działania outplacementowe. Wolę ich wnikliwej analizy wyraził dyrektor Chorąży.

Drugi panel – „Partnerstwo – warunek skutecznego programu outplacementowego. Kto i w jakim obszarze może i powinien włączać się w realizację projektów outplacementowych?” moderowała dr Anna Kwiatkiewicz ze Szkoły Głównej Handlowej i BPI Polska wraz z Bartłomiejem Piotrowskim reprezentującym Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Paneliści skupili się na identyfikacji etapów, obszarów i głównych aktorów projektów outplacementowych, wskazując na szereg nowych narzędzi i instytucji, które powinny być włączone w ten proces.

Trzecia dyskusja panelowa – „Społeczna odpowiedzialność biznesu – outplacement jako inwestycja. Dlaczego pracodawcy powinni inicjować i realizować projekty outplacementowe?” – moderowana była  przez Natalię Gozdowską z Forum Odpowiedzialnego Biznesu i opierała się na wypowiedziach eksperta, doświadczonego w prowadzeniu projektów outplacementowych, Krzysztofa Kwietnia z firmy doradczej Deloitte. Outplacement został przedstawiony jako bardzo ważny element wdrażania idei odpowiedzialności społecznej biznesu. W myśl tej idei projekty outplacementowe są realnie opłacalnymi inwestycjami w zachowanie dobrego wizerunku firmy i tworzenie nowej sieci kontaktów biznesowych. Wnioski koncentrowały się na identyfikacji działań, jakie powinny zostać podjęte, by outlpacement przestał być tematem tabu zarówno dla przedsiębiorstw, jak i ich pracowników.

Na koniec
Podsumowując seminarium Ilona Gosk podkreśliła jeszcze raz wagę outplacementu jako skutecznego i efektywnego narzędzia rozwiązywania problemów na rynku pracy, nie tylko w sytuacji kryzysu. Przestrzegła jednak, że narzędzie to nie jest cudownym panaceum na wszelkie trudności, i szczególnie w dobie kryzysu musimy liczyć się z tym, że nie zawsze osiągniemy stu procentowy sukces. Na sam koniec poprosiła uczestników o nadsyłanie dobrych praktyk działań outplacementowych, które zbiera Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych. Najciekawsze z nich będą upowszechnianie oraz prezentowane mediom.

W konferencji wzięło udział ponad 70 osób, przedstawicieli ministerstw, organizacji pozarządowych, instytucji publicznych, pracodawców i mediów.

Podziękowania
Organizatorzy seminarium pragną podziękować wszystkim gościom i uczestnikom seminarium, w szczególności za inspirujące i wysoce merytoryczne efekty prac podczas sesji tematycznych.
Szczególne podziękowania przekazujemy patronom merytorycznym seminarium: Ministerstwu Rozwoju Regionalnego praz Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych LEWIATAN.

Seminarium „Outplacement w dobie kryzysu” zostało zrealizowane przez Fundację Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych w ramach programu „Praca w Polsce” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

Program konferencji >

Relacje z sesji tematycznych:
Wypowiedź Ministra Michała Boniego z panelu eksperckiego seminarium (na podstawie zarejestrowanego fragmentu wypowiedzi) >
Dystrybucja i absorpcja środków PO KL przeznaczonych na outplacement. Jak zachęcać do sięgania po środki, jak ułatwić aplikowanie? Relacja z sesji dyskusyjnej na seminarium >
Społeczna odpowiedzialność biznesu – outplacement jako inwestycja. Relacja z sesji dyskusyjnej na seminarium >



> Polecana literatura dotycząca outplacementu